Pod obłokami

Nie wiem, czy cień ma w sobie dość odwagi,
żeby zostawić mnie samą na środku pola,
gdzie trawa przypomina język, który utracił słowa.

Może cień woli pić mleko z odłamków gwiazd,
niż dalej udawać, że jest moim przewodnikiem.
Może chce się roztopić w blasku jak cukier w gorącej herbacie,
ale cukier też zostawia ślad –
nie da się wymazać słodyczy, gdy raz dotknęła ust.

Też się boję:
że ziemia rozchyli usta i połknie moją wnuczkę,
że las nauczy ją, jak pachnie rozkład i jak długo
trzeba czekać, by zobaczyć zielony pęd,
który jednak wyrasta, jakby nigdy nie widział śmierci.

Pod obłokami białymi jak nieodpisane listy
idę dalej, rozmawiam sama ze sobą,
udaję, że cień tylko na chwilę się zawahał.
A on już się wycofał w głąb,
tam, gdzie noc i dzień ścierają się jak psy o kość.

Gdybym mogła, zostawiłabym mu prezent:
zakładkę w kształcie księżyca,
kubek pełen niedokończonych zdań,
skórkę jabłka, która jeszcze pachnie dzieckiem.

Ale cień nie potrzebuje niczego,
on zna wszystkie odpowiedzi,
a ja dopiero uczę się pytać.

wrzesień 2024

Wrocław

 

Odpowiem na wszystkie komentarze po powrocie. Poczytam Wasze blogi jutro w pociągu, a teraz suszę śliwki, skubię aronię i już wiem, że paznokcie będę miała zdewatsowane w środę. Ale taki czas. 

Lubię bezpośrednie połączenia

 

Dojechałam do rodziców, przepakowałam walizkę i nawet nie zdążyłam dokładnie przyjrzeć się książkom, które przysłała mi wydawczyni. Padłam. Rano wstałam i ruszyłam do Łazieńca. W pociągu słuchałam Kos kos jeżyna Tamty Melaszwili, w przekładzie Magdaleny Nowakowskiej, z polecenia Anny Tatarskiej. Och, krew i orzeszki. Lubię krwiste w języku książki. Ta jest mocna i kolczasta, w obrazie również. Taka, która nie pyta, czy może wejść do głowy.

Dojechałam do Aleksandrowa Kujawskiego, wysiadłam z pociągu i niemal od razu znalazłam się w hotelu. Wielbię miejsca noclegowe blisko dworca. Dwie kawy, szarlotka, bezalkoholowe piwo o smaku arbuza, sałatka firmowa i pojechałam z Miłoszami do Stacji Zagubin. A tam już było inaczej. To był 25. jubileuszowy festiwal Biała Lokomotywa. Dwadzieścia pięć lat poezji, spotkań, koncertów, rozmów i ludzi, którzy wciąż uważają, że warto się spotkać, żeby posłuchać drugiego człowieka. Festiwal odbywa się w Łazieńcu, w miejscu związanym z Edwardem Stachurą, ale dawno przestał być wydarzeniem wyłącznie o Stachurze. I bardzo dobrze. Był jego rodzinny dom, kasztan pod którym siedzieliśmy i czytaliśmy wiersze. Daria Lisiecka zaprosiła mnie do tego niezwykłego świata. Dziękuję jej za zaufanie, za uważność i za to, że potrafi z ludźmi zrobić program, a z programu, dwa dni i właśnie wtedy wydarza się coś niezwykłego. To nie jest łatwe. Zwłaszcza kiedy zaprasza się tak różne osoby i trzeba jeszcze sprawić, żeby chciały ze sobą rozmawiać. Miałam napisać o ludziach, których Daria tam zaprosiła. O tym całym poetyckim towarzystwie, które pojawia się w Łazieńcu i nagle okazuje się, że jest między nami więcej wspólnego, niż mogłoby się wydawać. Ale myślę, że oni to zrobią lepiej ode mnie i każdy napisze coś u siebie. Był fantastyczny slam z młodymi ludźmi z Wrocławia. Przywiozła ich Justyna Paluch. Do dziś pamiętam jej kolczyki i zieleń, piękną soczystą zieleń. Nie pytajcie dlaczego. Niektóre rzeczy zostają w pamięci zupełnie bez powodu. Dlatego lubię takie miejsca. Nie tylko za program. Za ludzi, którzy przyjeżdżają, żeby coś powiedzieć, ale też po to, żeby posłuchać. Poezja przetrwa tam, gdzie jest właśnie takie towarzystwo. No i było jedzenie. Wyśmienite. Śliwki. Dużo śliwek. Objadałam się nimi bez żadnych konsekwencji, co samo w sobie należy uznać za sukces. Były koncerty, spotkania z poetkami i poetami, rozmowy, grzyby, mech i wszystko to, co lubię, choć niekoniecznie umiałabym wcześniej powiedzieć, że właśnie tego potrzebuję. I nagle pomyślałam, że na tym festiwalu było właściwie wszystko, co jest w mojej książce, we mnie. Może dlatego czułam się tam tak dobrze. Jak w moich ulubionych klapkach domowych. Zdecydowanie ten wyjazd miał kolor dojrzałej śliwki i smak idealnie dopasowany do mnie.Tylko znacznie ciekawszy. Dziękuję Dario. Dziękuję Twoim współpracownikom, Miłoszowi i wszystkim, których spotkałam w Łazieńcu. Za rozmowy po moim czytaniu, za śmiech, poważne rzeczy, historie opowiedziane trochę ciszej i za te, których nie dało się już ściszyć. Biała Lokomotywa ma 25 lat. I bardzo dobrze, że nadal jedzie.

PS

A we wtorek wybieram się do Wrocławia. Szaleństwo trwa. Mam jeszcz kilka książek do sprzedania, 'Dla córki mojej córki', mogę na życzenie podpisać i wysłać InPostem albo pocztą. Wysyłka najwcześniej 11 września po powrocie z Wrocławia. Dorzucam zakładkę, pisz na margarithes@gmail.com

Biała lokomotywa

 

Spotkacie mnie tam. Przyglądałam się tej imprezie od dawna i jak się bardzo chce, to można.

Ogólnopolskie Spotkania Poetów BIAŁA LOKOMOTYWA - festiwal literacki, którego patronem jest Edward Stachura, a który ma charakter cyklu wydarzeń artystycznych inspirowanych poezją.

Odbywa się w Łazieńcu, wsi rodzinnej poety.

Plakat najlepiej czytać, kilkając na zdjęcie w osobnym oknie.

Zapraszam

Taki plan

 

Przygotowłam kilka kartek na pięknym bawełniamym papierze i zakładki do książek.

Gdy milczę

 

Rzeczy robią się trochę większe, niż były wczoraj rano. Kubek po herbacie wciąż stoi na stole, krzesło przesunięte o kilka centymetrów, jakby ktoś właśnie wstał i miał zaraz wrócić, chociaż oboje wiemy, że z tym wracaniem jest ostatnio coraz gorzej. Otwieram okno. Nie po to, żeby przewietrzyć pokój. Chcę jedynie sprawdzić, czy świat nadal robi to, co zwykle, kiedy nikt na niego nie patrzy. Na jardzie obok kobieta trzepie koc. Robi to z taką złością, jakby koc był winny całemu jej życiu. Podoba mi się to. Chciałabym czasem też mieć coś takiego do otrzepania: dzień, który się nie udał, kilka słów, których nie powiedziałam, czyjąś śmierć, własną głupotę. Niestety wszystko zostaje w środku i nie pomaga nawet trzepanie od serca, które jest narzędziem dość prymitywnym. Myślę o tobie, wtedy, kiedy gotujesz wodę. Nie wiem dlaczego właśnie wtedy. Może dlatego, że woda zna drogę z jednej postaci w drugą i nie robi z tego żadnej filozofii. Para znika, wraca na szybę, spływa niżej. Tak powstaje historia, mówiłby ktoś mądrzejszy ode mnie, ale ja widzę tylko mokrą smugę i swój palec, którym rysuję po niej kreskę. Patrz, mówię, to jest człowiek. Nie wygląda szczególnie przekonująco. Później przypominam sobie twoje dzieciństwo. Nie całe, broń Boże, pamięć nie jest biblioteką, raczej szufladą, do której ktoś wrzucił guziki, rachunek za prąd, fotografię i jeden mleczny ząb bez żadnego opisu. Wyciągam go czasem. Nie z sentymentu. Chcę tylko wiedzieć, jak to możliwe, że coś tak małego mogło kiedyś należeć do ciebie. I wtedy robi mi się smutno, ale nie bardzo. Smutek też ma swoje stopnie naukowe i nie zamierzam robić doktoratu. Siadam przy stole. Kroję chleb. Zostawiam okruszki. Przez chwilę wydaje mi się, że właśnie tego trzeba pilnować: żeby po człowieku coś zostawało nie dlatego, że jest wielkie, tylko dlatego, że było potrzebne komuś przy śniadaniu. Może dlatego piszę. Nie dla pamięci. Pamięć jest podejrzana, przerabia wszystko po swojemu, zmienia twarze, poprawia dialogi, usuwa niepotrzebne sceny, jak kiepski redaktor, który dostał za dużo władzy. Piszę, żeby jeszcze raz usłyszeć głos, którego już nie ma, chociaż wiem, że papier jest głuchy i niczego nie przechowuje oprócz tego, co sami potrafimy mu wmówić. Kiedyś chciałam, żeby wiersz był miejscem, do którego można wejść i już nie trzeba wracać. Teraz wystarczy mi, jeśli będzie drzwiami. Nie muszą być ładne. Mogą się zacinać, mogą mieć odpryśniętą farbę, mogą prowadzić do kuchni, piwnicy, do lata sprzed dwudziestu lat, do człowieka, którego nie zdążyliśmy zapytać o najważniejsze rzeczy. Drzwi są dobre, bo niczego nie obiecują. Otwierasz je i już. Gdy milczę, myślę też o tym, co będzie z tobą, kiedy mnie nie będzie w tej wersji, którą znasz. To trochę śmieszne, że człowiek przez całe życie buduje siebie jak domek z rzeczy pożyczonych od innych, a potem oczekuje, że ktoś ten domek odziedziczy razem z instrukcją. No niestety, nie będzie instrukcji. Będzie może sweter, kilka książek, telefon z numerami ludzi, do których nie warto już dzwonić, i moje zdanie urwane gdzieś w połowie. Nie kończ go za mnie. To chyba najważniejsze, co mogę ci powiedzieć. Nie kończ za mnie tego, czego nie zdążyłam. Nie rób ze mnie pomnika. Pomniki są zimne i bardzo źle znoszą deszcz. Jeśli coś ze mnie ma ci zostać, niech będzie małe: sposób, w jaki trzymam filiżankę, kiedy jestem zmęczona, śmiech w najmniej odpowiednim momencie, upór, z którym poprawiam cudze przecinki, i ta dziwna potrzeba, żeby jeszcze raz otworzyć okno, chociaż wiadomo, że na zewnątrz jest dokładnie to samo. Gdy milczę, świat nie milczy za mnie. Lodówka pracuje, ktoś przejeżdża samochodem, pies szczeka na coś, czego nie widzę. Ziemia wykonuje swoje niewiarygodne czynności bez konsultacji ze mną. Podoba mi się to coraz bardziej. Nie wszystko musi mieć znaczenie. Nie wszystko musi zostać. Niektóre rzeczy mogą po prostu przejść przez nas jak światło przez firankę, trochę nas zmienić i zniknąć na ścianie. A jeśli kiedyś zapytasz, co właściwie chciałam powiedzieć, powiem: nic wielkiego. Serio. Chciałam tylko zostawić ci miejsce przy stole. Resztę zwyczajnie dopisz.

Po

 

Nie wiem, kiedy człowiek zaczyna być nieobecny.
Może nie wtedy, kiedy umiera.
Może wcześniej, kiedy dzwonimy i nie odbiera,
ale jeszcze myślimy: oddzwoni.
Albo kiedy widzimy coś śmiesznego
i przez chwilę zastanawiamy się, komu to opowiedzieć.

Tadeusz umarł.

To zdanie jest za krótkie.
Można je położyć na stole pomiędzy cukierniczką
a rachunkiem za prąd i nic się nie stanie.
Świat nie przewróci filiżanki.
Samochody będą jechały jak zwykle.
Ktoś kupi farbę, wyrzuci gazetę,
będzie się spieszył, a może nie.

Anka została z jego rzeczami.
Ja zostałam z pamięcią, która ma fatalną orientację
i przychodzi nie tam, gdzie ją proszę.

Wczoraj pomyślałam o jego obrazach.
O tych, które wyglądały, jakby powstały przez przypadek,
jakby ręka najpierw chciała zrobić coś innego
i nagle zmieniła zdanie.

To mi się wydaje uczciwe.

Dobra sztuka czasem robi właśnie to:
zmienia zdanie w połowie.

Śmierć jest pod tym względem wyjątkowo konsekwentna.
Nie zmienia zdania nigdy.

Potem przypomniała mi się drukarska farba, jej zapach,
czyjś głos, rozmowa, której nie pamiętam,
ale pamiętam, że się śmialiśmy.
Nie wiem już z czego.
I bardzo dobrze.

Są wspomnienia, które powinny mieć prawo
do własnej nieścisłości.

Może dlatego człowiek zostaje dłużej
w cudzym życiu, kiedy nie da się go dokładnie opowiedzieć.

Tadeusz zostawił obrazy, komiksy, Ankę,
kilka zdań, których nie zapisaliśmy,
i pewnie mnóstwo rzeczy, których nie zauważyliśmy.

To chyba najdziwniejsza część istnienia:
najważniejsze rzeczy dzieją się obok nas
i nie mają podpisu.

Dzisiaj patrzę na pusty fragment ściany
i myślę, że można by tam coś powiesić.

Albo jeszcze nie.

Niech przez jakiś czas zostanie właśnie tak.
Jak miejsce po obrazie, którego nie zdążył namalować.
Albo jak obraz, który Tadeusz zostawił specjalnie dla nas,
żebyśmy się wreszcie
nie wtrącali.

Ten wiersz sprowadzałam do paska kilkanaście razy przez ostatnie kilka dni. Wykreślałam słowa i chlipałam pod nosem. I myślę sobie, niech taki zostatnie. Taki a nie inny. 

Takie rules

Dla córki mojej córki jest już książką. Możecie ją wziąć do ręki, otworzyć w dowolnym miejscu i wejść do świata, który przez kilka lat budowałyśmy z Sophie, słowo po słowie. To książka o dziecku, które wymyśla własny język, ale też o dorosłych, którzy próbują za tym językiem nadążyć. O opiece, pamięci, lęku i czułości. O tym, że czasem trzeba wymyślić nowe słowo, żeby nazwać coś, czego nie ma jeszcze w żadnym słowniku. Na okładce jest granatowy kisiel z robaczywek, który podaje się tylko w piątek, kiedy księżyc obraca się tyłem. Podobno, jeśli podać go z czułością, może odwołać śmierć kota. Ale tylko raz.

Myślę, że to całkiem dobra instrukcja obsługi tej książki.

Jeśli macie ochotę ją przeczytać, zachęcam, żeby zamówić ją bezpośrednio w Convivo. To ma znaczenie. Kupując książkę w niezależnym wydawnictwie, wspieracie nie tylko konkretny tytuł, ale także ludzi, którzy decydują się wydawać książki nieoczywiste, osobne, czasem trudne do przypisania do jednej półki. Takie, które potrzebują trochę zaufania, zanim znajdą swoich czytelników. Dla córki mojej córki jest właśnie taką książką. A dla mnie, książką bardzo osobistą, bo obiecaną Sophie. Możliwe, że kiedy będzie dorosła, przeczyta ją inaczej niż dzisiaj. I może wtedy zrozumie, dlaczego tak bardzo zależało mi, żeby te słowa zostały. Jeśli więc chcecie ją mieć, będzie mi ogromnie miło, jeśli zamówicie ją właśnie u wydawcy. W ten sposób dokładacie swoją małą cegiełkę do tego, żeby takie książki mogły nadal powstawać. Książki z niezależnych wydawnictw potrzebują czytelników.

Książka do kupienia

na allegro https://business.allegro.pl/oferta/malgorzata-poludniak-dla-corki-mojej-corki-18874566867

i wszystkie szczegóły 

https://convivo.com.pl/jak-kupic/

Zdjecia wykonała Anna Matysiak.
 
https://convivo.com.pl/2026/08/26/nowosc-malgorzata-poludniak-dla-corki-mojej-corki/

Spotkajmy się

 

We wrześniu będzie kilka okazji, żeby kupić książkę, porozmawiać, pouśmiechać się do siebie. 

4–5 września, Łazieniec, 25. Ogólnopolskie Spotkania Poetów Biała Lokomotywa.

Spotkanie ze mną odbędzie się w sobotę. Rozmawiam z Miłoszem Zawadzkim.

9 września, godz. 19:00, Wrocław, Księgarnia Hiszpańska.

Rozmawiam z Jakubem Skurtysem.

18 września, godz. 18:00, Warszawa, Księgarnia Czarnego.

Rozmawiam z Anną Matysiak.

22 września, Jastrowie.

Wernisaż i spotkanie autorskie.

25 września, godz. 19:00, Poznań, Łazęga Poznańska.

Rozmawiam z Szymonem Kantorskim.

Planujcie, zapisujcie daty i przychodźcie.

Zapraszam.

O czymś

 

Jest coś, co zostaje, kiedy wypadają słowa.
Nie cisza. Cisza byłaby zbyt elegancka.
Raczej drobny osad, coś jasnego przy dnie szklanki,
czego nie chce się już dopijać.

Potem przychodzą statystyki.
Zawsze przychodzą statystyki, kiedy człowiek zaczyna
podejrzewać, że jego życie jest jednak czymś więcej
niż tabelą z dobrze opisanymi rubrykami w excelu.
I ten uśmiech, który ma znaczyć: wiem, przesadzam,
wiem, literatura, wiem, proszę państwa, proszę się rozejść.

Śmieję się razem z nimi.

To jest najgorsze.

Bo kiedy się śmiejesz, można cię już łatwo przenieść
do odpowiedniej szuflady.
Tutaj kobieta. Tutaj wiersz. Tutaj doświadczenie.
Tam miłość po przejściach, najlepiej z odrobiną Bukowskiego,
żeby wszystko miało ten lekko zużyty zapach męskiej odwagi.

A później ktoś mówi:
to jest przecież proza poetycka. (Przewracam oczami)

I nagle trzeba coś z tym zrobić.

Na przykład udowodnić, że płomień jest płomieniem,
że gniew ma prawo do własnego alfabetu,
zachwyt nie jest wadą konstrukcyjną
i że można napisać kocham bez natychmiastowego
zamieniania tego słowa w dekorację.

Próbuję więc.

Piszę jedno zdanie.
Drugie.
Trzecie zaczyna się wymykać.

Dobrze.

Niech idzie.

Niech statystyki zgubią przecinki.
Znawca zostanie na chwilę bez znawstwa.
Bukowski wróci do swojej książki,
a rewolucja zrobi sobie herbatę
i poczeka, aż przestanę się jej podobać.

Bo jest coś jeszcze.

Niejasne, prawie niewidoczne,
coś, co nie chce zostać argumentem.

Może dlatego piszę.
Nie po to, żeby mieć rację.

Raczej żeby zachować ten moment,
w którym zdanie jeszcze nie wie,
czy będzie raną, czy zachwytem,

i właśnie dlatego
jest prawdziwe.


PS

Wygrzebałam ten tekst z szufaldy, na dzisiaj jest akuratny

Nie, to nie są 'tylko dzieci'

 

Od kilku dni czytam o pięciu nastolatkach, którzy zginęli w wypadku na M9 (w Irlandii). Jechali skradzionym BMW pod prąd i zderzyli się czołowo z samochodem, którym podróżowała rodzina na lotnisko, trzy kobiety i siedmioletni chłopiec. Wszyscy trafili do szpitala, część w stanie krytycznym. Pięciu chłopców z BMW zginęło. I oczywiście zaczęła się dyskusja. Że dzieci, wielka tragedia ich rodzin, trzeba mieć dla nich wszystkich serce. Tak. Trzeba mieć serce. Ale trzeba też mieć rozum. Mieszkam w Irlandii czternaście lat i mam serdecznie dość udawania, że nie ma problemu. Nie mam nic przeciwko dzieciom, przecież też mam dzieci, i syn nastoletnie lata spędził w Irlandii. I dlatego też jest we mnie bunt i sprzeciw kiedy dziecko regularnie robi rzeczy, które zagrażają innym ludziom, a wszyscy dorośli dookoła zaczynają zachowywać się tak, jakby powiedzenie nie wolno/nie rób tego było naruszeniem jego praw. Bo czy wolno kraść samochody? I jak nastolatkowie kradną, to nagle to są dzieci? Włamują się do domów, zastraszają ludzi, rzucają przedmiotami w przejeżdżające samochody, celowo przebiegają przed maską auta. Demolują i zaśmiecają przestrzeń, w której żyją inni ludzie. I rodzice nadal na lokalnych grupach wypisują hasła: to tylko dzieci. Serio, wolno im więcej?

Czyli skoro wszystko wolno, to taki challenge TikTokowy: porowadzić samochodu pod prąd na autostradzie, to tylko wybryk? No nie. To nie jest trudny okres dojrzewania, tylko zachowanie, przy którym wcześniej czy później ktoś może zostać zabity. No i właśnie wcześniej czy później się wydarzyło.

Media podają, że chłopcy byli znani Gardzie (tutejsza policja), a niektórzy mieli już wcześniej do czynienia z Gardą w związku z poważnymi incydentami drogowymi i innymi przestępstwami. W noc wypadku Garda otrzymywała zgłoszenia dotyczące młodych ludzi próbujących włamywać się do domów i samochodów. Pojawiły się również informacje o filmach pokazujących niebezpieczną jazdę, w tym jazdę pod prąd, publikowanych w mediach społecznościowych. I teraz nagle wszyscy są zaskoczeni. Serio? Bo ja nie jestem. Jestem tylko wkurzona. Mieszkam na irlandzkiej prowincji. I mam czasami wrażenie, że Garda tutaj istnieje głównie z nazwy. Przez czternaście lat nie widziałam regularnego patrolu w miejscu, w którym mieszkam. Owszem, widuję samochody Gardy. Najczęściej stojące gdzieś obok Supermac's. Kanapka, kawa, może pączek. Czyli co? Patrol zakończony? A później wychodzisz na ulicę i widzisz samochody przejeżdżające na czerwonym świetle, systematycznie! Kierowcy, którzy nie zatrzymują się przed przejściem dla pieszych, auta stojące na żółtym boksie, rutyna. Hulajnogi jeżdżące, jakby przepisy drogowe ich nie dotyczyły. Dzieciaki robiące sobie z ulicy plac zabaw. I człowiek zaczyna rozumieć, że jeżeli chce bezpiecznie przejść przez drogę albo przejechać samochodem przez miasteczko, musi po prostu uważać za wszystkich. Takie jest moje doświadczenie. W okolicy są grupy nastolatków, które zachowują się tak, jakby wszystko im było wolno. Rzucają piłką w samochód. Wbiegają przed maskę. Śmiecą. Dewastują drzewa. Zostawiają po sobie napisy, zniszczenia i bałagan. Kiedyś zwróciłam uwagę dzieciom sąsiadów. Reakcja rodziców? Oburzenie. Bo jakim prawem ktoś zwraca uwagę ich dziecku? Przecież to aniołek. Oczywiście. Aniołek, który może robić, co chce, bo przecież jest dzieckiem. Syn sąsiadów potrafił pokazać mi obsceniczny gest, naśladując masturbację. Ale spokojnie. Aniołek. I właśnie to mnie najbardziej wkurwia. Nie samo dziecko. Dzieci potrafią być głupie, okrutne, impulsywne i bezmyślne. To część dorastania.Wkurwia mnie dorosły świat, który nie potrafi powiedzieć: Stop. Bo dziecko nie rodzi się z wiedzą, że można kraść samochody, zastraszać ludzi i jeździć 150 kilometrów na godzinę pod prąd. Tego się gdzieś nauczyło. I ktoś wcześniej musiał zobaczyć sygnały ostrzegawcze. Rodzic. Szkoła. Garda. Tusla (Irlandzka państwowa agencja ochrony dzieci i wsparcia rodziny). Sąsiedzi. Któryś z tych systemów. A może wszystkie. I teraz dochodzimy do bardzo niewygodnej części tej historii.

Jeden z chłopców był w pieczy Tusli, dwóch kolejnych było znanych tej instytucji. Tusla potwierdziła to w tym tygodniu i wszczęto przegląd sposobu, w jaki prowadzono ich sprawy. Nie zamierzam udawać, że wiem, co konkretnie Tusla mogła albo powinna była zrobić. Nie wiem. I właśnie dlatego nie będę urządzać sobie łatwego polowania na Tuslę. Zresztą na irlandzkich forach pojawia się bardzo rozsądny głos pracowników opieki: Tusla nie jest policją. Pracownik opieki nie może siłą zatrzymać siedemnastolatka, który wychodzi z placówki. No dobrze. Ale wtedy pytam: Kto może? Bo jeśli Garda mówi, że nie może skutecznie interweniować. Tusla mówi, że nie może zatrzymać dziecka. Rodzice mówią, że dziecko jest aniołkiem. Szkoła ma związane ręce. Sąd daje kolejną szansę. A internet daje za niebezpieczne zachowania tysiące wyświetleń i lajków… to co właściwie ma powstrzymać takiego nastolatka? Dobre wychowanie? Modlitwa? Szczęście? Bo z tego, co widzę, często właśnie szczęście. Do momentu, kiedy ktoś trafi na samochód jadący prawidłowo. Tym razem trafił. I teraz mamy pięć pogrzebów. Rodzinę w szpitalu. Siedmioletnie dziecko, które zostało ciężko ranne. Rodziny, którym życie zmieniło się w ciągu kilku sekund. I Internet dyskutujący, czy wolno powiedzieć coś złego o zmarłych. Moim zdaniem wolno powiedzieć prawdę, a jednocześnie współczuć rodzinom tych pięciu chłopców i powiedzieć, że ich zachowanie było skrajnie niebezpieczne. Można żałować, że pięciu młodych ludzi nie żyje i mieć pretensje do systemu, który wcześniej nie potrafił skutecznie zatrzymać eskalacji ich zachowania.

TikTok przecież bardzo chętnie zarabia na uwadze ludzi i dlatego powinien odpowiadać za to, co pozwala rozpowszechniać. Irlandzkie władze podobo wezwały platformę do wyjaśnienia, jak reagowała na materiały gloryfikujące niebezpieczną jazdę. Problem państwa, które najwyraźniej wciąż nie znalazło odpowiedzi na pytanie, co zrobić z nastolatkiem, który doskonale wie, że jest chroniony jako dziecko, ale jednocześnie zachowuje się jak ktoś, kto stwarza realne zagrożenie dla innych ludzi. Oczywiście nie chcę, aby dzieci były traktowane jak dorośli przestępcy. Chcę czegoś znacznie prostszego. By wreszcie GARDA zaczęła pracować. By gardziści wysyłali zdecydowany przekaz fikającym nastolatkom. I żeby za ich zachowaniem szło coś więcej niż kolejny papier do rodziców, kolejna rozmowa, sprawa skierowana dalej i kolejna szansa. Bo czasami kolejna szansa nie jest pomocą. Jest po prostu oczekiwaniem na tragedię. Nie potrafię patrzeć na tę historię wyłącznie jak na tragedię pięciu chłopców. To jest również tragedia tych ludzi, którzy jechali prawidłowo i nagle znaleźli się na drodze samochodu jadącego pod prąd. A ich nikt nie pytał, czy chcą brać udział w tej historii.

No i co słyszę? Nie powinnaś filmować złego zachowania dzieci. To są przecież dobrzy chłopcy, a ty ich wiktymizujesz. No, zajebiści są. 

PS

W sobotę 22 sierpnia, czyli dzisiaj nad ranem, około 3:39, na A66 w South Bank koło Middlesbrough (UK) jadący VW wjechali pod prąd na autostradę i  doszło do czołowego zderzenia. Zginęło siedem osób: dwóch policjantów (37 i 38 lat) i pięć osób jadących Volkswagenem Passatem. Szczegóły o tej piątce nie są jeszcze podane do publicznej wiadomości, jedynie, że uciekali przed policją. 

Każdy orze jak może

 

Rano odprowadzałam Sophie do placówki opiekuńczej. Prawie biegła, jakby od kilku minut zależało coś ważnego. Chciała być przed dziećmi sąsiadów. Tłumaczyłam jej, że to niemożliwe, bo oni jadą taksówką, a my idziemy pieszo. Biegła więc jeszcze szybciej i nie oglądała się czy nadążam, jakby można było wygrać z samochodem samym przekonaniem. Cieszyłam się, że nie muszę jej ciągnąć za sobą. Ale... wciąż nie rozumiała, dlaczego oni codziennie rano jeżdżą taksówką, a my chodzimy pieszo. To było dla niej pytanie o porządek świata, a ja nie miałam ochoty budować kolejnej hierarchii z rzeczy, które akurat mijamy po drodze.

Powiedziałam więc:

- Każdy żyje, jak chce. Jedni chodzą na piechotę, inni jeżdżą taksówkami albo samochodami. I nie oceniamy. Nie lubimy, kiedy ktoś ocenia nas, więc sami też nie oceniajmy. Każdy orze, jak może.

Nie wiem, czy zrozumiała. Zresztą nie wszystko trzeba rozumieć od razu. Jak już przestało jej doskwierać jedno przyszła opowieść o śnie. Dzieci mają tę niezwykłą właściwość, że potrafią przejść od taksówki do snu bez żadnego przystanku pośredniego. Sen był o czymś, czego już nie pamiętam, bo się zamyśliłam ale kiedy tak mówiła, nagle przypomniało mi się, że mnie przyśnił się Kaczyński. I tu zaczęło się moje nieszczęście. Oddałam Sophie do przechowalni i poszłam na siłownię i przez całą drogę próbowałam sobie przypomnieć, dlaczego, na Boga, śnił mi się Kaczyński. Nie mogłam tych myśli z siebie zrzuć. Rozmyślałam o tym na bieżni, podnosząc ciężary. Rozmyślałam, kiedy już nie chciało mi się niczego podnosić. I w pewnym momencie dotarło do mnie, że to właśnie on jest dzisiaj moją główną siłą napędową. Kaczyński. Człowiek, którego nie było rano na ulicy, nie mijaliśmy się na światłach, nie stał obok na siłowni, a jednak zdołał przyczynić się do tego, że podniosłam więcej, niż planowałam. I pomyślałam, że może to też jest jakaś forma zależności. Jedni jadą taksówką. Inni chodzą pieszo. Jedni śnią o Kaczyńskim. Inni mają szczęście. Nie oceniamy. Każdy orze, jak może. Chociaż przyznam, że są sny, których człowiek wolałby nie uprawiać nawet na ugorze.

i gladiole/mieczyki, które dostałam od Sophie i córki. A jutro moja przyjaciólka jedzie w Bory Tucholskie i dostarczy po drodze moim rodzicom sadzonki/krzaki róż. Patrzę teraz przez okno na różę, którą kupiłam kilka lat temu na kiermaszu w Killkeny, i to ona była moją inspiracją, by zakupić róże do ogrodu rodziców. A, że mąż przyjaciółki jest specjalistą od tych kwiatów, to naturalnie zwróciłam się do nich o pomoc, i tak pięknie się ułożyło. Kaczyński. Jak mogłeś mi dzisiaj wejść w paradę i mam cię teraz wszędzie. W różach, w kawie i pod wycieraczką. I napisałam do Pantery. Dostałam od niej lata temu dwa piękne nosorożce i pomyślałam, że takie długie milczenie może wynikać tylko z jakieś trudnej sytuacji i poczułam, że chciałabym ją przytulić. Tak jak przytula się smutne przyjaciółki, żeby nie czuły się opuszczone w tym dziwym świecie. Fatalnie skonstruowanym, niedostosowanym zupełnie dla takich jak ja. Czuję to wszystko w kościach. Mimo siłowni, dyscypliny i powtórzeń. Kaczyński ty... wymyślałam kilka epitetów, ale co to zmieni. I jeszcze jedna obserwacja. Ludzie nie zatrzymują się na czerwonym świetle, dwa trzy samochody zawsze wciskają się na styk j nie dochodzi do wypadków, jeszcze. Tylko dlatego, że ruszające samochodyz naprzeciwka, które już dawno mają zielone, nie cisną na gaz. I mnóstwo ludzi nie rozumie, że nie można zatrzymywać się na żółtym boksie. Tak dzisiaj stałam czekając z Kaczyńskim na autobus i analizowałam błędy i wykroczenia kierowców. 


Czy moja książka poszła do druku? Taaaaaak.

Dla córki mojej córki

Książka dla Sophie się materializuje.

Sophia mówi głównie po angielsku, myśli po polsku, a śni japonicznie. Jest w niej coś z dziecka przyszłości i z postaci wyjętej ze starej baśni. Fascynują ją lisy, świat Ghibli, Kioto, a także wymyślanie nowych słów, które porządkują rzeczywistość, gdy staje się zbyt wielka albo zbyt bolesna. Po wypadku, który przeżyła jako dwuletnia dziewczynka, nasz język musiał się przeobrazić: stworzyć własną mitologię, prywatny słownik, w którym mikururu znaczyło noc bez lęku, a tęcza z wody była zupą uzdrawiającą z drżenia. Wiersze nie są ani zbiorem scenek, ani poetyckim pamiętnikiem. Są raczej subtelnym czasem, zmysłowym ruchem ku nowemu językowi relacji. To książka o opiece, uważności, o tworzeniu przyszłości w mikroskali, słowo po słowie. Wiersze dotykają nie tylko liter, ale i powietrza pomiędzy uczestnikami tego poeamtu. Szukałam dla taj książki uważnego wydawcy i Anna Matysiak z Convivo weszła w te wiersze bez zająknięcia. Jestem jej ogromnie wdzięczna, bo jest to dla mnie książka najważniejsza. Obiecana Sophie, dziewczynce, która będzie o nas opowiadać, kiedy już dorośnie i poznają nas wszyscy jej znajomi. Zachęcam Was drodzy czytelnicy abyście wsparli ten właśnie projekt i zamówili książkę w wydawnictwie. Kupujcie książki z niezależnych wydawnictw.

a na okładce:

granatowy kisiel z robaczywek –

serwowany tylko w piątek, gdy księżyc obraca się tyłem.

Smakuje jak porzucona karuzela, pachnie wierszem

napisanym na etykiecie po syropie malinowym.

Podobno podany z czułością może odwołać śmierć kota.

Ale tylko raz.

Jak kupić?
https://convivo.com.pl/jak-kupic/
polubcie FP https://www.facebook.com/profile.php?id=100063503829553
Miejcie oko na książki z tego wydawnictwa!

 

Na skraju

 

Poszliśmy w las. Dosłownie. Bukowy, piękny, pachnący. Daleko, ale blisko. W Polsce u rodziców do lasu mam z trzysta metrów, więc to kwestia optyki, nie odległości. Psy rzucały się na mnie. Pewnie przez kanapkę w kieszeni. Rano nic nie jadłam. Wolałam coś zabrać ze sobą, niż paść przed kolejnym podejściem. Las po sztormie Éowyn jest pełen połamanych drzew. Wygląda jak miejsce po katastrofie. Mech powoli wchłania ten kataklizm. Jedne drzewa leżą, inne stoją w połowie ścięte. Szłam i myślałam, że mój stres ma podobną metodę. Niczego nie sprząta. Nie rozwiązuje. Tylko przesuwa rzeczy dalej i każe iść przed siebie. W pewnej chwili pomyślałam o Sophie. Kiedy dowie się, że jest ławka, na której mógłby przesiadywać Kubuś Puchatek z Krzysiem, będzie chciała tu przyjechać.

Z głębi

Pamiętam, że kropka zamyka drzwi, dlatego długo jej nie stawiam.
Woda z kranu spływa po szkle, zatrzymuje się na sekundę.
Potem znika. Na schodach ktoś stawia stopę. Nie widzę go.
Dom skrzypi tylko tam, gdzie trzeba.

Na krześle zostało ciepło. Na poszewce dwa białe włosy.
W lodówce mleko za 3,25 (€). To jeszcze nie jest wiadomość.

Rano znajduję martwą muchę pomiędzy szybą a firanką.
Leży na plecach.

Kropla z kranu.

Przerwa.

Kropla.

A potem ktoś
przekręca klamkę.

w stresie piszą się wiersze

Takie tam

 

Stres mnie dopadł. I tak tu sobie jestem, ale mnie nie ma.

o pragnieniu

 

poduszka wciąż była ciepła, choć nikt na niej nie spał,
a deszcz przesuwał ogród jak mebel, którego nie można wynieść z domu;
przez chwilę chciałam przejść przez życie bez śladu,
z kluczem w kieszeni i czymś słodkim w ustach,
lecz pragnienie ma swoje sposoby, wkłada człowiekowi kamień pod język
i każe mówić coraz ciszej, dalej od własnego głosu.

przepisywałam kartki, aż wyrosły przy murze jak chwasty,
każda z innym wejściem do tej samej historii;
za murem noc, kilka mokrych gałęzi, zwierzę liżące ranę
tak długo, aż rana zaczyna przypominać jego ciało.

potem przestałam pisać. wtedy właśnie coś zapukało do drzwi.
nie otworzyłam.

rano na progu leżała gruszka,
nadgryziona od strony, której nie znałam.

Telefon bywa pułapką

 

Docierają do mnie obrzydliwe historie. Wyobraźcie sobie, człowiek dzwoni do drugiego człowieka, udaje zwykłą rozmowę, a w rzeczywistości prowadzi ukrytą operację pod z góry ustaloną tezę. Nie chce się dowiedzieć, a jedynie coś uzyskać. Manipuluje rozmową tak długo, aż druga osoba powie coś, co będzie można przeciwko niej wykorzystać. To nie jest niewinna sprytność, tylko nieuczciwość. Chyba że tak to teraz ma wyglądać i mieści się w standardach dialogu. Ale dla mnie jednak, to odrażające. Jeżeli ktoś już wcześniej postanowił, że druga osoba ma wypowiedzieć takie a nie inne słowa, a następnie dzwoni do niej tylko po to, żeby skierować tło na odpowiedni fragment, zachowuje się jak manipulator, który potrzebuje nie prawdy, lecz materiału dowodowego. No i jest ten dowód. I co z tego wynika? Masz nagranie rozmowy, którą sam prowadziłeś. To zasadnicza różnica. Jeżeli ktoś tak konstruuje rozmowę, żeby doprowadzić drugiego człowieka do określonego zdania, a później przedstawia to zdanie jako spontaniczne przyznanie się, to jest to zwyczajnie oszukańcza metoda. Nie dlatego, że każde takie nagranie musi być prawnie bezwartościowe. Dlatego, że moralnie wykorzystuje się własny udział w powstaniu sytuacji, żeby ukryć ten udział przed odbiorcą. Manipulator potrzebuje, żeby odbiorca nie zadawał prostych pytań. Bo kiedy te pytania zostaną zadane, dowód może przestać wyglądać jak dowód, a zacząć wyglądać jak starannie wyprodukowany fragment narracji. Szczególnie obrzydliwe jest późniejsze rozsyłanie takiego materiału. Najpierw wykorzystać czyjąś otwartość w rozmowie, potem przekazać jej treść innym, a następnie pozwolić, żeby kolejne osoby używały jej przeciwko rozmówcy. To jest właśnie mechanizm donosicielstwa w jego najbardziej podłej wersji: odpowiedzialność zostaje rozproszona pomiędzy wiele osób, a szkoda pozostaje po jednej stronie. Najpierw ktoś manipuluje, przekazuje, interpretuje, wykorzystuje. A wszyscy mają czyste ręce, bo każdy może powiedzieć: Przecież ja tylko… Nie. To nie jest tylko, jest w końcu ciąg decyzji. I dlatego moralnie nie mam szacunku dla osoby, która posługuje się takimi metodami. Można być skutecznym manipulatorem, zręcznym oszustem, doskonale wiedzieć, jak prowadzić rozmowę, jak wybierać fragmenty i jak budować narrację. Nie czyni to jednak takiego postępowania uczciwym. Przeciwnie. Pokazuje brak odwagi, żeby powiedzieć człowiekowi wprost: Mam wobec ciebie takie i takie zarzuty. Chcę to wyjaśnić. Zamiast tego jest telefon pod pozorem rozmowy. I jest satysfakcja z tego, że udało się zdobyć coś, co można wykorzystać przeciwko drugiemu człowiekowi. To jest okropne zachowanie. Podstępne. Manipulacyjne. Moralnie odrażające. Bo człowiek uczciwy może się z kimś spierać i oskarżać. Może się pomylić, a nawet powiedzieć coś niesprawiedliwego. Ale nie musi udawać rozmowy, żeby urządzić drugiemu człowiekowi przesłuchanie, o którego istnieniu ten człowiek nie wie. I właśnie tutaj przebiega granica pomiędzy nagrywaniem i nie nagrywaniem, rozmową a zasadzką. Najbardziej obrzydliwe w tym wszystkim nie jest nawet to, że ktoś nacisnął przycisk nagrywaj. Odrażające jest to, że najpierw udawał człowieka, który chce porozmawiać, a w rzeczywistości zachowywał się jak ktoś, kto przyszedł po materiał do wykorzystania w procesie sądowym.

Wybaczenie jako krajobraz

 

Pada, chociaż rano obiecywano słońce, więc ktoś na przystanku zbiera z chodnika papiery, rachunki, cudze nazwiska, program kina sprzed trzech lat, mokry bilet do miasta, którego już nie ma, i wkłada wszystko do kieszeni, jakby porządkowanie świata było jeszcze możliwe, jakby wystarczyło znaleźć właściwy kosz. Kobieta obok śmieje się cicho. Nie wiadomo z czego. Jej śmiech jest twardy, metaliczny, przechodzi przez deszcz i uderza w deski jak młotek. Wyciągam rękę. Nie kończę gestu. To wystarczy. Przez wiele lat myślałam, że wybaczenie powinno coś zamykać, drzwi, historię, usta, księgę rachunkową krzywd, tymczasem otwiera tylko okno w styczniu i pozwala rozgościć się zimnu. Płuca przyjmują to bez pytania. Ciało jest głupsze od pamięci. Wie, kiedy trzeba oddychać. Nie wie, komu wybaczyć. Na przystanku stoją ludzie z wiatrem w kieszeniach. Niektórzy patrzą na wyświetlacz, inni na własne buty. Są też tacy, którzy nigdy nie patrzą w oczy. Ich twarze mają kolor zamkniętych drzwi. Przechodzą przez miasto bez dotykania, jakby świat był cudzym mieszkaniem, do którego przypadkiem dostali klucze. Nie lubię ich pamiętać. Przynosi smak spalonego mleka, twardość kamienia, skrzypienie zawiasów, mokre rękawy płaszcza. Czyjeś dłonie zatrzymane sekundę przed dotykiem. Przynosi także owce. Leżą na trawie tak spokojnie, jakby nigdy nikogo nie zraniły, a nad nimi nosorożce mruczą przez sen w rytmie deszczu. To jest właśnie najgorsze. Świat niczego nie wie. Trawa nie wie, drzewa nie wiedzą, autobus nie wie, dokąd wiezie człowieka, kiedy pomyli trasę. Kierowca autobusu krzyczy: proszę państwa, jedziemy na około, a ona nie wysiada, bo za szybą właśnie pojawiają się dziewczyny w falbanach, całe w ruchu, jakby ktoś wysypał śnieg z kieszeni. Ich płaszcze są ciężkie, prawie teatralne. Pod nimi coś się porusza: nogi baletnic, dziecięce kolana, stare fotografie, matki, które czekały pod szkołą, i wszystkie przedstawienia, których nigdy nie wystawiono. Autobus jedzie dalej. Gmach szkoły stoi za szybą. Marmur nie pomaga. Marmur jest tylko marmurem. W zaparowanej szybie jej twarz miesza się z obcymi twarzami, jakby ktoś źle złożył fotografię i nie zauważył błędu. Patrzy tak długo, że przestaje wiedzieć, czy wraca, czy dopiero wyjeżdża. W domu przesuwa książki. Jedna. Druga. Trzecia. Za książkami nie ma odpowiedzi, jest kurz i mały ołówek z odgryzioną końcówką. Matematyka mówi: chaos. Chaos odpowiada: nie przesadzaj. Następnego dnia idzie inną drogą. Dwie przecznice, dwa skręty, przejście przez ulicę, autobus, wysiadanie, ponowne wsiadanie. Miasto zaczyna się wtedy zachowywać jak źle zawiązana wstążka. Każdy ruch zostawia pętlę. Każda pętla domaga się następnej. Patrzy na gmach. Patrzy. Patrzy. I nagle wie, że wybaczenie nie jest światłem. Jest miejscem, w którym światło przestaje być potrzebne.

Na chodniku leży litera.

Mała.

Czarna.

Nikt jej nie podnosi.

Przechodzę nad nią.

Potem wracam.

Podnoszę.

Nie wiem, do którego słowa należy.

Poezjówka

 

Zdjęcie zrobiła córka i daję je tutaj dla przyciągnięcia wzroku. Poezjówkę organizuje znajoma poetka. Dzisiaj udostępniła mój wiersz. A piszę Wam o tym, byście do niej zajrzeli. Polubili stronę.

zachęcam

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0YGNi9qqfTrhoJS8iUDkWYdMYutbws72eFsaz9ty9vPtm1mzB5o9b1RBoLkGpA5iLl&id=61588878194161

Lato, cały czas lato!

Dalie

 

Prześladują mnie dziwne reklamy. Algorytm się rozpadł. Rekordowe rezerwy złota, Ewa Wojdyłło, Sabalenka, ranking toników do twarzy, nowy sezon 1670, treningi, instrukcje, jak wybrać plecak. I właśnie te filmy plecakowe doprowadzają mnie do szału. Bo plecak kupiłam w niedzielę i co mi po waszych radach świecie, skoro mój jest już w drodze. Dlaczego to wszystko pojawia się po fakcie? Po co mi teraz wasze poradniki? Za późno i bye bye. Świat zawsze przychodzi po fakcie. Klikam nie interesuje mnie, ukryj. W odpowiedzi dostaję jeszcze więcej plecaków. Jakby algorytm uznał, że jestem w fazie zaprzeczenia. Na szczęście trafiają się dalie. Cięte. Pakowane w kartony. Wysyłane do ludzi. Ogromne głowy kwiatów. Chciałabym wejść między nie choć na pięć minut i zrobić sobie portret. Ale póki co próbuję utrzymać się na powierzchni.